AI in het Vlaamse onderwijs: wat Nederland kan leren van slimme leerassistenten

De opmars van artificiële intelligentie (AI) in het onderwijs is geen toekomstmuziek meer. In Vlaanderen wordt AI steeds vaker ingezet als digitale leerassistent – met verrassend veelbelovende resultaten. Terwijl Nederlandse scholen nog zoeken naar hun aanpak, laat België zien wat er mogelijk is met relatief eenvoudige AI-tools. Wat kunnen Nederlandse onderwijsprofessionals hiervan leren? En hoe vertaal je deze toepassingen naar de eigen klaspraktijk?

Vlaamse scholen experimenteren volop

In België – en dan vooral Vlaanderen – wordt er op kleinschalige maar doordachte manier geëxperimenteerd met AI in de klas. Op basisschool De Reiziger in Antwerpen maken leerlingen bijvoorbeeld gebruik van Reading Progress, een Microsoft-tool die leesvaardigheid ondersteunt. Leerlingen lezen zinnen hardop voor, waarna AI hun uitspraak, tempo en intonatie analyseert. De resultaten? Leerlingen, vooral anderstaligen, gingen in enkele weken tijd tot twee AVI-niveaus vooruit.

Dit soort pilots toont aan dat AI heel concreet kan bijdragen aan het verkleinen van onderwijsachterstanden. De Vlaamse aanpak is daarbij opvallend pragmatisch: er wordt gewerkt met bestaande tools, zonder grootse investeringen of complexe infrastructuur. Het gaat niet om futuristische robots, maar om digitale hulpmiddelen die leerkrachten direct kunnen inzetten.

Praktische toepassingen in de Vlaamse klaspraktijk

Behalve Reading Progress gebruiken Vlaamse scholen ook tools zoals Immersive Reader, die teksten ondersteunt met voorleesfuncties, visuele markeringen en vertalingen. Deze toepassingen zijn niet alleen geschikt voor leerlingen met een taalachterstand, maar ook voor wie extra ondersteuning nodig heeft bij begrijpend lezen of dyslexie.

Een andere opkomende toepassing is Gauth, een app die huiswerkvragen van leerlingen analyseert en stap voor stap uitlegt hoe je tot het antwoord komt. Dit helpt niet alleen de leerling, maar geeft de leraar ook inzicht in waar de struikelblokken liggen.

Deze tools worden in Vlaanderen kleinschalig getest, vaak op initiatief van enthousiaste leerkrachten of scholen die meedraaien in innovatieprojecten. De drempel is laag: veel van deze toepassingen zijn gratis of maken deel uit van bestaande softwarepakketten zoals Microsoft 365 of Google Workspace for Education.

Wat kan Nederland hiermee?

Voor Nederlandse onderwijsprofessionals is het interessant om te kijken naar de manier waarop Vlaamse scholen AI integreren in hun dagelijkse praktijk. In plaats van te wachten op grootschalig beleid of centrale implementatie, beginnen zij gewoon op klasniveau.

Dat biedt ook voor Nederland kansen:

• Start klein en praktisch: Kies één tool (zoals Reading Progress of Immersive Reader) en test deze uit in een kleine klasgroep.
• Observeer en evalueer: Breng in kaart wat het effect is op leerprestaties én motivatie.
• Betrek leerlingen en ouders: Transparantie over wat AI wel en niet doet, verhoogt het draagvlak.
• Leer van onze zuiderburen: Vlaamse scholen delen hun ervaringen vaak via studiedagen, webinars of open klassen. Maak daar gebruik van.

Leraar blijft onmisbaar, ook in AI-tijdperk

Een belangrijke les uit Vlaanderen: AI neemt de leraar niet over, maar ondersteunt. AI-tools zijn geen vervanging van didactisch inzicht of pedagogische interactie. Ze bieden hooguit extra ogen, oren en handen in de klas. Leerkrachten blijven de spil in het leerproces, zeker bij het duiden van feedback, het bieden van differentiatie en het bewaken van sociale veiligheid.

In De Reiziger werken leerkrachten bewust samen met de AI-tool: zij analyseren de feedback van Reading Progress en gebruiken die als input voor hun lesaanpak. Zo blijft de leraar regisseur van het leerproces.

Wat is nodig voor succesvolle inzet van AI?

Vlaamse scholen die AI inzetten, benadrukken drie succesfactoren:

1. Toegankelijke professionalisering – Leerkrachten krijgen tijd en ruimte om te experimenteren met nieuwe tools.
2. Heldere visie op technologie – AI wordt gekoppeld aan pedagogische doelen, niet aan hype of innovatie om de innovatie.
3. Kleine stapjes, grote impact – Eén toepassing per keer, goed uitgeprobeerd en geëvalueerd.

Voor Nederlandse scholen kan dit een inspirerend model zijn: minder grootschalige digitale transformaties, meer leren door doen.

Meer lezen over AI in het onderwijs

Wil je verder verdiepen in de rol van AI in het onderwijs? Lees dan bijvoorbeeld dit artikel over kansen en uitdagingen van kunstmatige intelligentie in het onderwijs of ontdek hoe ChatGPT en andere AI-tools het didactisch handelen beïnvloeden.