»
Bezuinigingen in het voortgezet onderwijs: “Elke leerling gaat het merken”
De bezuiniging op de onderwijskansenregeling leidt tot minder begeleiding, grotere klassen en een toename van kansenongelijkheid. Scholen waarschuwen: dit treft elke leerling.
De aangekondigde bezuinigingen op de onderwijskansenregeling hebben ingrijpende gevolgen voor het voortgezet onderwijs. Vooral scholen met veel kwetsbare leerlingen worden hard geraakt. Bestuurder Wilfred Nep van scholengemeenschap Het Streek in Ede verwoordt het scherp: “We moeten op alle fronten inleveren. En juist de leerlingen die het meest gebaat zijn bij goed onderwijs, dreigen nu tekortgedaan te worden.” Dit artikel laat zien wat deze bezuinigingen betekenen, voor schoolteams én voor leerlingen.
De onderwijskansenregeling werd ooit in het leven geroepen om scholen extra middelen te geven voor leerlingen die meer begeleiding nodig hebben. Denk aan leerlingen uit achterstandssituaties, nieuwkomers of jongeren met leer- en gedragsproblemen. Scholen konden hiermee investeren in extra begeleiding, kleinere klassen en aanvullend personeel zoals pedagogen en remedial teachers.
Nu dit budget flink wordt gekort, zijn vooral scholen in kwetsbare regio’s de dupe. Op Het Streek betekent het een structureel verlies van zo’n 800.000 euro per jaar – vijf procent van het totale budget. Volgens Nep betekent dit: kaasschaven over de hele linie. “Alles wat buiten het reguliere curriculum valt – extra aandacht, begeleiding, activiteiten – dreigt te verdwijnen.”
De impact van deze bezuinigingen is niet voor elke leerling gelijk. Vooral vmbo-leerlingen en leerlingen in de Internationale Schakelklassen (ISK’s) zullen de gevolgen snel voelen. Voor deze groepen is de extra ondersteuning vaak het verschil tussen meedoen of afhaken. Het is juist deze ondersteuning die nu op de tocht staat.
Volgens Nep worden de vooruitzichten voor ISK-leerlingen ronduit somber. Overstapcoaches, die nieuwkomers begeleiden naar het mbo of regulier onderwijs, kunnen straks niet meer worden ingezet. “Ik vrees dat velen de overstap niet zullen redden,” zegt hij. En als deze leerlingen afhaken, verliezen zij niet alleen een opleiding, maar vaak ook hun aansluiting bij de maatschappij.
Een ander direct gevolg van de bezuiniging is het wegvallen van kleinere klassen. Op veel scholen werd de extra financiering gebruikt om klassen beheersbaar te houden, juist in de onderbouw en op het vmbo. Daarmee kon maatwerk worden geleverd. Nu dat geld verdwijnt, zullen de klassen groter worden.
“Het klinkt misschien gek, maar klassengrootte is een knop waar ik aan móet draaien,” zegt Nep. “Als remedial teachers straks voor de klas moeten omdat er geen geld meer is voor vervanging, krijg je klassen met meer problemen en minder begeleiding.” Het gevolg? Overbelaste docenten en leerlingen die tussen wal en schip vallen.
Nep noemt het ‘goedkoop is duurkoop’. Want terwijl het ministerie van Onderwijs investeert in basisvaardigheden en kansengelijkheid, worden tegelijkertijd de middelen weggenomen die dat mogelijk maken. Hij waarschuwt voor de lange termijn: “We houden nu jongeren binnenboord die anders uitvallen. Straks vallen ze alsnog uit. Dan belanden ze thuis of in gemeentelijke voorzieningen.”
Het schrappen van ondersteunende maatregelen lijkt op korte termijn misschien een besparing, maar leidt uiteindelijk tot hogere maatschappelijke kosten. Denk aan jeugdzorg, werkloosheid of criminaliteit. Door nú te investeren in onderwijs, voorkom je dat jongeren later vastlopen.
De frustratie bij onderwijsbestuurders is groot. Niet alleen omdat zij hun teams moeten teleurstellen, maar vooral omdat zij zien wat dit betekent voor hun leerlingen. Het is een signaal aan de samenleving, stelt Nep. “We zien allemaal hoe de samenleving polariseert. En dan kiest het kabinet ervoor om juist deze groep los te laten. ‘Zoek het maar uit,’ lijkt de boodschap.”
Dat deze boodschap hard aankomt, is duidelijk. Onderwijsprofessionals weten als geen ander wat er nodig is om leerlingen gelijke kansen te bieden. Zonder extra steun wordt dat werk bijna onmogelijk. En dat raakt uiteindelijk álle leerlingen, niet alleen de kwetsbaren.
De VO-raad steunt de oproep van Nep en andere schoolbestuurders: draai de bezuinigingen terug. Scholen hebben deze middelen hard nodig. Niet voor luxe, maar voor basiszorg. Voor rust in de klas. Voor begeleiding die het verschil maakt. Voor leerlingen die méér nodig hebben dan alleen les.
Onderwijsprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen in deze boodschap. Door in gesprek te gaan met ouders, gemeenten en politiek. Door zichtbaar te maken wat er op het spel staat. En door samen op te trekken, als sector. Want deze bezuinigingen raken niet één school, maar het hele onderwijsstelsel.
Wil je meer lezen over kansengelijkheid? Dan is het artikel waar we ons hier op baseren een mist om te lezen: Elke leerling gaat het merken, alles verschraalt – VO-raad Maar ook de Onderwijsinspectie heeft hier een duidelijke mening over.
WORD LID
Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
