Duurzaamheid begint op het schoolplein. Leer hoe je de omgeving van je school omtovert tot een groene, gezonde leerplek voor iedereen.
De fysieke omgeving van een school speelt een belangrijke rol in de verduurzaming van het onderwijs. Leerlingen brengen een groot deel van hun dag door op school, en juist daarom is het schoolgebouw, het plein en de directe omgeving dé plek bij uitstek om duurzaamheid zichtbaar en ervaarbaar te maken. Of het nu gaat om energiebesparing, vergroening of afvalscheiding – elke duurzame aanpassing draagt bij aan een gezonde leeromgeving én laat leerlingen zien hoe duurzaamheid in de praktijk werkt.
In eerdere artikelen gingen we in op het belang van een gedeelde visie en het opstellen van een duurzaam actieplan. (Lees hier hoe je een actieplan opstelt) In dit vervolg richten we ons op concrete maatregelen die je kunt nemen om de schoolomgeving te verduurzamen, inclusief een inspirerend praktijkvoorbeeld.
De omgeving waarin leerlingen leren heeft een grote invloed op hun gedrag en hun bewustzijn. Door duurzaamheid fysiek zichtbaar te maken, worden abstracte begrippen als biodiversiteit, klimaatverandering en circulariteit concreet en tastbaar. Een duurzame schoolomgeving:
• Stimuleert leren door ervaring: Kinderen leren niet alleen in de klas, maar juist ook buiten, via observatie en deelname aan duurzame projecten.
• Draagt bij aan welzijn: Meer groen en een gezonde omgeving verbeteren de concentratie, verminderen stress en vergroten het welbevinden van leerlingen en personeel.
• Is een voorbeeldfunctie: Door duurzaamheid zichtbaar te maken in het gebouw en op het plein, laat de school zien waar zij voor staat en inspireert zij ook ouders en buurtbewoners.
Een duurzame schoolomgeving is dus niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de mensen die er dagelijks gebruik van maken.
Er zijn veel manieren om de schoolomgeving te verduurzamen. Hieronder bespreken we vier veelvoorkomende thema’s en geven we per onderdeel praktische tips.
Energiebesparing is vaak een eerste stap, omdat het direct meetbare resultaten oplevert én kosten bespaart. Denk hierbij aan:
• Zonnepanelen: Door zonnepanelen op het dak te plaatsen, wekt de school een deel van haar energie zelf op. Dit kan zelfs zichtbaar worden gemaakt via een display in de hal, waarop het energieverbruik en de opgewekte stroom live worden weergegeven.
• Energiezuinige verlichting: Vervang oude TL-buizen en gloeilampen door ledverlichting. Combineer dit met bewegingssensoren in toiletten en gangen zodat het licht alleen brandt als dat nodig is.
• Slimme verwarming: Programmeer de verwarming op aanwezigheid en pas de temperatuur aan per ruimte. Zet radiatoren niet standaard op de hoogste stand, maar werk met zones.
Een versteend schoolplein biedt weinig ruimte voor natuurbeleving. Een groen schoolplein daarentegen nodigt uit tot spel, rust én leren in de buitenlucht. Mogelijkheden zijn onder andere:
• Planten van bomen en struiken: Deze zorgen voor schaduw in de zomer, verhogen de biodiversiteit en bieden voedsel voor insecten en vogels.
• Inrichting met natuurlijke materialen: Gebruik boomstammen, zand, grasheuvels en waterpartijen in plaats van tegels en speeltoestellen van plastic.
• Schooltuin: Laat leerlingen zelf groenten, kruiden en bloemen verbouwen. Dit biedt tal van aanknopingspunten voor lessen over biologie, voeding, seizoenen en zorg voor de natuur.
Afvalscheiding is een concrete en zichtbare manier om duurzaamheid te bevorderen. Dit kan relatief eenvoudig worden georganiseerd:
• Recyclingbakken in elk lokaal: Zorg voor gescheiden bakken voor papier, plastic en restafval. Maak duidelijk wat waar hoort, bijvoorbeeld met kleurcodes of pictogrammen.
• Bewustwordingscampagnes: Organiseer bijvoorbeeld een “afvalvrije week” waarin leerlingen uitgedaagd worden om zo min mogelijk afval te produceren.
• Composteren: Richt een composthoek in waar gft-afval uit de schooltuin of van de lunch wordt omgezet in voeding voor planten.
Water is een waardevolle hulpbron en ook binnen scholen kan er op eenvoudige manieren bespaard worden:
• Waterbesparende kranen en toiletten: Installeer kranen met sensoren of doorstroombegrenzers.
• Opvangen van regenwater: Gebruik regentonnen om regenwater op te vangen en hiermee de tuin te bewateren.
• Educatie over watergebruik: Laat leerlingen onderzoeken hoeveel water er wordt verbruikt en waar het verbruik omlaag kan.
Een duurzame schoolomgeving realiseren hoeft niet in één keer. Begin klein, bijvoorbeeld met een composthoop, een bloemenstrook of energiezuinige verlichting. Maak een plan, betrek de hele schoolgemeenschap en bouw samen stap voor stap aan een gezonde, groene leeromgeving.
Zorg er bovendien voor dat leerlingen vanaf het begin worden meegenomen in het proces. Hun betrokkenheid is essentieel voor het succes van de uitvoering – en maakt duurzaamheid iets dat leeft, niet alleen op papier, maar juist op het plein.
Wil je meer weten over duurzaamheid op school? Lees dan vooral deze artikelen: Whole School Approach: Duurzaamheid als integraal onderdeel van het onderwijs en Het opstellen van een duurzaam actieplan. Dan kom je goed beslagen ten ijs!
Meta title: Maak je schoolomgeving duurzaam: praktische tips en voorbeelden
Meta description: Ontdek hoe je als school jouw omgeving kunt vergroenen, energie besparen en afval verminderen. Lees inspirerende voorbeelden en praktische adviezen.
Samenvatting:
Sectoren: Primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo.
WORD LID
Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
