Scholen die praktijkgerichte havo willen aanbieden staan voor de keuze tussen pgp-M en pgp-T. Lees welke factoren helpen om een programma te kiezen dat past bij leerlingen, medewerkers en de regionale context.
Met de invoering van de praktijkgerichte havo vanaf schooljaar 2026-2027 staan veel scholen voor een belangrijke keuze. Gaan zij aan de slag met pgp-M, pgp-T of misschien zelfs met beide programma’s? Hoewel beide praktijkgerichte programma’s dezelfde uitgangspunten hebben, verschillen ze duidelijk in inhoud, samenwerkingspartners en de expertise die nodig is binnen de school. Daardoor is de keuze meer dan een organisatorische beslissing. Het gaat ook om de identiteit van de school, de behoeften van leerlingen, de regionale context en de mogelijkheden van het docententeam. In dit artikel bespreken we de verschillen tussen pgp-M en pgp-T en bekijken we welke factoren scholen kunnen helpen om een weloverwogen keuze te maken.
Pgp-M en pgp-T zijn de twee praktijkgerichte programma’s die vanaf schooljaar 2026-2027 breed beschikbaar komen voor havo-scholen. Beide programma’s combineren theorie en praktijk en laten leerlingen werken aan opdrachten uit de echte wereld. Het doel is om leerlingen beter voor te bereiden op vervolgonderwijs, beroepen en maatschappelijke vraagstukken.
Toch hebben beide programma’s een duidelijk eigen karakter. Pgp-M richt zich op mens, maatschappij en dienstverlening. Pgp-T legt de nadruk op technologie, innovatie en technische toepassingen. Die verschillende focus heeft gevolgen voor de inhoud van opdrachten, de keuze van samenwerkingspartners en de expertise die nodig is binnen de school.
Voordat een school een keuze maakt, is het daarom verstandig om verder te kijken dan alleen de naam van het programma. Een goede match tussen programma, leerlingen en organisatie vergroot de kans op een succesvolle invoering.
Binnen pgp-M werken leerlingen aan vraagstukken die te maken hebben met mensen, organisaties en maatschappelijke ontwikkelingen. De opdrachten zijn vaak gericht op dienstverlening, welzijn, communicatie, cultuur, zorg of publieke dienstverlening. Leerlingen onderzoeken problemen, adviseren organisaties en ontwikkelen oplossingen die aansluiten bij de behoeften van verschillende doelgroepen.
Deze route sluit goed aan bij scholen waar veel leerlingen interesse hebben in sociale, maatschappelijke of dienstverlenende beroepen. Ook scholen die al samenwerken met gemeenten, welzijnsorganisaties, culturele instellingen of zorgaanbieders kunnen relatief eenvoudig passende praktijkopdrachten ontwikkelen.
Pgp-M biedt leerlingen de mogelijkheid om te ontdekken hoe maatschappelijke organisaties functioneren en welke rol zij zelf kunnen spelen binnen verschillende werkvelden. Daardoor ontstaat een sterke verbinding tussen onderwijs, samenleving en loopbaanoriëntatie.
Pgp-T richt zich op technologie, innovatie en technische vraagstukken. Leerlingen werken aan opdrachten waarin ontwerpen, analyseren, testen en verbeteren centraal staan. Daarbij kunnen onderwerpen aan bod komen zoals duurzaamheid, digitalisering, techniek, innovatie en productontwikkeling.
Deze route sluit vaak goed aan bij scholen die al ervaring hebben met techniekonderwijs of samenwerken met technische bedrijven en kennisinstellingen. Ook regio’s met veel technische of innovatieve bedrijvigheid bieden vaak interessante mogelijkheden voor praktijkopdrachten.
Voor leerlingen die geïnteresseerd zijn in techniek, technologie, engineering of innovatie kan pgp-T een aantrekkelijke aanvulling zijn op het bestaande onderwijsaanbod. Tegelijkertijd draait het programma niet uitsluitend om techniek. Ook samenwerken, onderzoeken en communiceren spelen een belangrijke rol.
Hoewel beide programma’s veel overeenkomsten hebben, zijn er duidelijke verschillen in focus en uitvoering.
| Onderdeel | pgp-M | pgp-T |
|---|---|---|
| Hoofdthema | Mens en maatschappij | Technologie en innovatie |
| Praktijkcontext | Zorg, welzijn, cultuur, overheid | Techniek, innovatie, bedrijfsleven |
| Type opdrachten | Onderzoeken, adviseren, organiseren | Ontwerpen, analyseren, ontwikkelen |
| Mogelijke partners | Gemeenten, zorginstellingen, welzijnsorganisaties | Technische bedrijven, maakindustrie, kennisinstellingen |
| Interessegebieden leerlingen | Mensgericht en maatschappelijk | Technisch en innovatief |
Het is belangrijk om te beseffen dat geen van beide routes beter is dan de andere. De vraag is vooral welke route het beste aansluit bij de mogelijkheden en ambities van de school.
Een praktijkgericht programma werkt het beste wanneer het aansluit bij de bestaande koers van de school. Scholen die sterk inzetten op maatschappelijke betrokkenheid en samenwerking met lokale organisaties zullen vaak veel herkenning vinden in pgp-M. Scholen met een profiel waarin techniek, innovatie of ondernemerschap een belangrijke rol spelen, voelen zich mogelijk meer thuis bij pgp-T.
Daarbij hoeft een school niet direct volledig opnieuw te beginnen. Veel scholen beschikken al over samenwerkingsverbanden, projecten of expertise die als basis kunnen dienen voor een praktijkgericht programma. Door hierop voort te bouwen ontstaat meer draagvlak en blijft de invoering overzichtelijk.
Ook de visie op leren speelt een rol. Scholen die al ervaring hebben met projectmatig onderwijs, onderzoekend leren of praktijkopdrachten kunnen deze ervaringen benutten bij de ontwikkeling van het programma.
Naast de identiteit van de school is het verstandig om goed te kijken naar de interesses van leerlingen. Welke vervolgopleidingen kiezen leerlingen vaak? Welke beroepsrichtingen spreken hen aan? Welke vragen leven er onder leerlingen wanneer het gaat om hun toekomst?
In sommige regio’s kiezen veel havoleerlingen voor opleidingen in zorg, onderwijs, communicatie of dienstverlening. In andere gebieden is de belangstelling voor techniek, innovatie en technologie juist groter. Hoewel een praktijkgericht programma leerlingen ook nieuwe werelden kan laten ontdekken, helpt het wanneer er een natuurlijke aansluiting bestaat met bestaande interesses.
Door leerlingen te betrekken bij de voorbereiding ontstaat bovendien meer draagvlak voor het programma. Hun ervaringen en verwachtingen kunnen waardevolle informatie opleveren bij het maken van keuzes.
Een factor die soms wordt onderschat, is de rol van medewerkers. Een praktijkgericht programma staat of valt uiteindelijk met de mensen die het uitvoeren. Daarom is het verstandig om niet alleen naar leerlingen en curriculum te kijken, maar ook naar de aanwezige expertise binnen het team.
Beschikken docenten over ervaring met maatschappelijke projecten, samenwerking met externe organisaties en begeleiding van mensgerichte opdrachten? Dan kan pgp-M een logische keuze zijn. Zijn er juist veel collega’s met affiniteit voor techniek, innovatie of ontwerpgericht werken? Dan kan pgp-T beter aansluiten.
Voor schoolleiders en HR-professionals is het belangrijk om niet alleen naar de huidige situatie te kijken, maar ook naar de toekomst. Welke kennis is al aanwezig en welke expertise moet nog worden ontwikkeld? Welke scholing is nodig? Zijn er medewerkers die een coördinerende rol kunnen vervullen?
De invoering van praktijkgerichte havo vraagt vaak om nieuwe competenties, zoals het begeleiden van open opdrachten, samenwerken met externe partners en beoordelen van praktijkproducten. Door tijdig te investeren in professionalisering ontstaat een stevigere basis voor duurzame invoering.
Daarnaast kan de keuze voor een programma gevolgen hebben voor toekomstige werving en selectie. Wanneer een school kiest voor een sterke technologische of maatschappelijke profilering, kan dat invloed hebben op de expertise die in de komende jaren nodig is.
Praktijkgerichte programma’s draaien om samenwerking met de buitenwereld. Daarom speelt de regionale omgeving een belangrijke rol bij de keuze tussen pgp-M en pgp-T.
Een school die beschikt over een sterk netwerk van maatschappelijke organisaties, gemeenten, zorginstellingen of culturele partners kan relatief snel waardevolle opdrachten ontwikkelen binnen pgp-M. Scholen in regio’s met een sterke technische sector hebben vaak juist veel mogelijkheden voor pgp-T.
Dat betekent niet dat scholen zich volledig moeten laten leiden door hun omgeving. Wel is het verstandig om realistisch te kijken naar beschikbare contacten, mogelijkheden voor samenwerking en de capaciteit om relaties te onderhouden.
Sommige scholen overwegen om zowel pgp-M als pgp-T aan te bieden. Dat kan aantrekkelijk zijn omdat leerlingen dan meer keuzevrijheid krijgen. Tegelijkertijd vraagt deze aanpak meer organisatie, meer partners en vaak ook meer personele inzet.
Voor scholen die voor het eerst starten met praktijkgericht onderwijs kan het verstandig zijn om eerst ervaring op te doen met één programma. Na evaluatie en verdere ontwikkeling kan uitbreiding altijd nog worden overwogen. Op die manier blijft de invoering beheersbaar en ontstaat ruimte om kwaliteit op te bouwen.
De keuze tussen pgp-M en pgp-T draait niet alleen om inhoud. Succesvolle scholen kijken naar hun visie, leerlingpopulatie, regionale mogelijkheden en personele capaciteit. Door deze factoren met elkaar te verbinden ontstaat een programma dat past bij de identiteit van de school en duurzaam kan worden uitgevoerd.
Welke route uiteindelijk wordt gekozen, is minder belangrijk dan de mate waarin de keuze aansluit bij de praktijk van de school. Een programma dat goed past bij leerlingen, medewerkers en partners levert vaak meer op dan een ambitieuze keuze die organisatorisch moeilijk uitvoerbaar blijkt.
Wil je meer weten over de invoering van praktijkgerichte havo en de keuzes die scholen daarbij maken? Bekijk dan ook onderstaande artikelen en bronnen.
WORD LID
Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
