Burgerschap vanaf 2026 in het mbo als examenvak – zo bereid je je voor

Vanaf het schooljaar 2026-2027 wordt Burgerschap een verplicht examenvak in het mbo. Dit betekent vaste leerdoelen, examinering en een vaste plek in het curriculum. Maar hoe zorg je ervoor dat jouw school en team hier goed op inspelen?

Na het lezen van dit artikel weet je wat deze verandering inhoudt, welke stappen je zet en hoe je zorgt voor een soepele overgang voor zowel studenten als docenten.

Waarom wordt Burgerschap verplicht?

Uit de Evaluatie Burgerschapsagenda mbo 2017-2021 blijkt dat het burgerschapsonderwijs in het mbo momenteel te vrijblijvend is en sterk verschilt per onderwijsinstelling. Dit zorgt ervoor dat studenten niet altijd goed begrijpen wat er van hen wordt verwacht en waarom het vak relevant is voor hun toekomst.

Uit de evaluatie blijkt ook dat een derde van de mbo-studenten moeite heeft met de inhoud en verwachtingen van Burgerschap. Bijna de helft ziet niet in waarom dit vak van belang is voor hun verdere loopbaan en persoonlijke ontwikkeling. Daarnaast geven docenten aan dat ze onvoldoende ondersteuning krijgen om het vak op een gestructureerde manier te geven en kwaliteit te waarborgen.

Om deze knelpunten aan te pakken, wordt Burgerschap vanaf 2026 een verplicht examenvak met vaste leerdoelen, een duidelijke structuur en uniforme examinering. Dit zorgt voor meer duidelijkheid en een gelijkwaardig niveau op alle mbo-scholen.

De drie grootste uitdagingen

De invoering van Burgerschap als examenvak brengt veranderingen met zich mee. Scholen krijgen te maken met drie vraagstukken die vragen om een doordachte aanpak:

1. Organisatie: hoe integreer je Burgerschap makkelijk in het lesrooster zonder dat andere vakken in de knel komen? Daarvoor wil je dat er goed wordt samengewerkt in het team en dat goed wordt nagedacht over de planning. Wordt het vak bijvoorbeeld als apart vak ingepland of juist geïntegreerd in bestaande lessen?
2. Inhoud: beschikken docenten over de juiste kennis en materialen om het vak goed neer te zetten? Burgerschap gaat niet alleen over basisprincipes zoals democratie en rechtsstaat, maar ook over actuele maatschappelijke ontwikkelingen. Denk aan thema’s als digitale geletterdheid, duurzaamheid en sociale ongelijkheid. Hoe zorg je ervoor dat docenten deze onderwerpen aantrekkelijk en interessant maken voor studenten?
3. Examinering: hoe toets je het vak zodat die zowel recht doet aan de inhoud als past binnen de onderwijsvisie van de school? Een schriftelijk examen toetst theoretische kennis, maar een portfolio of praktijkopdracht laat juist weer zien hoe studenten burgerschapsvaardigheden in de praktijk toepassen. De keuze voor een toetsvorm heeft invloed op de manier waarop het vak wordt ingericht en gegeven.

Door deze uitdagingen op tijd en doordacht aan te pakken, zorgen scholen voor een soepele overgang en wordt de verplichting van Burgerschapsonderwijs als kans benut om studenten beter voor te bereiden op hun rol in de samenleving.

In 5 stappen voorbereid op de nieuwe situatie

Wil je als school goed inspelen op de nieuwe richtlijnen? Volg deze 5 stappen:

1. Breng de huidige situatie in kaart

Onderzoek hoe Burgerschap nu wordt aangeboden en bepaal welke aanpassingen nodig zijn. Denk hierbij aan:

• Lesaanpak: wordt het vak structureel gegeven of verschilt dit per docent?
• Lesmateriaal: sluiten huidige methoden aan bij de nieuwe leerdoelen?
• Docenten: hebben zij voldoende kennis en ondersteuning? Is extra scholing nodig?
• Toetsing: hoe wordt Burgerschap nu geëvalueerd en past dit bij de nieuwe exameneisen?

2. Betrek docenten en studenten

Een succesvolle invoering staat of valt bij het draagvlak voor het nieuwe vak bij docenten. Het helpt daarom om de invoering samen met elkaar op te pakken, namelijk:

• Docenten: organiseer werksessies om met elkaar mee te denken over lesinhoud en toetsing.
• Studenten: vraag welke maatschappelijke thema’s hen aanspreken, zodat het vak relevanter wordt.

3. Kies een effectieve toetsvorm

Vanaf het schooljaar 2026-2027 wordt op Burgerschap geëxamineerd. Bepaal welke toetsvorm het beste past bij jouw school:

• Portfolio-examen: gericht op praktijk en reflectie.
• Schriftelijk examen: toetst theoretische kennis, maar minder praktische toepassing.
• Combinatie: theorie en praktijk in balans.

Een pilot (zie stap 5) helpt om de juiste toetsvorm voor jullie school te bepalen.

4. Werk samen met experts

Je staat er niet alleen voor en je hoeft niet alles zelf te bedenken. Externe specialisten bieden ondersteuning bij de invoering van het vak, namelijk met:

• Lesmateriaal en modules: platforms zoals All You Can Learn bieden kant-en-klare programma’s, inclusief extra modules en examens.
• Training voor docenten: extra scholing zorgt voor een soepele overgang.
• Gastdocenten en maatschappelijke partners: verrijken de lessen met actuele thema’s.

5. Start met een pilot

Test het vernieuwde programma in een aantal klassen om verbeterpunten in kaart te brengen. Denk aan:

• Verzamel feedback van docenten en studenten.
• Analyseer welke lesmethoden en toetsvormen goed werken.
• Pas het programma aan voor een soepele invoering in 2026.

Door deze aanpak voorkom je last-minute aanpassingen en zorg je voor een goed doordachte implementatie van Burgerschap als examenvak.

Burgerschap als kans voor het mbo

Hoewel 2026 nog ver weg lijkt, is een tijdige voorbereiding belangrijk. Dit voorkomt last-minute aanpassingen en zorgt voor een soepele overgang voor zowel docenten als studenten.

Wil je sparren over de beste aanpak voor jouw school?

Vraag vrijblijvend advies aan via All You Can Learn en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.