Nieuw schooljaar, nieuwe regels: dit verandert er in schooljaar 2026-2027

Het schooljaar 2026-2027 is begonnen en dat betekent niet alleen nieuwe leerlingen, roosters en lessen. Ook op het gebied van wetgeving, toezicht en onderwijsinhoud verandert er het nodige. Zo gaan scholen aan de slag met nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen-wiskunde en verandert de manier waarop de Inspectie van het Onderwijs toezicht houdt. Daarnaast starten experimenten rond onderwijstijd en zijn er nieuwe mogelijkheden voor subsidies. Voor schoolleiders, bestuurders en andere onderwijsprofessionals is het daarom verstandig om te weten welke ontwikkelingen dit schooljaar aandacht vragen.

Nieuwe kerndoelen komen de school binnen

Een van de grootste veranderingen in het schooljaar 2026-2027 is de vernieuwing van het curriculum. De nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen-wiskunde zijn vanaf augustus 2026 wettelijk vastgelegd voor het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Daarmee begint voor scholen de fase waarin de nieuwe doelen daadwerkelijk een plek moeten krijgen in het onderwijs. Het gaat niet alleen om een aanpassing op papier, want teams moeten bekijken wat de doelen betekenen voor lessen, leermiddelen en de opbouw van het onderwijsprogramma. Dat vraagt om samenwerking tussen schoolleiding, leraren en andere professionals binnen de school.

Daarmee is de curriculumvernieuwing nog niet afgerond. Ook voor burgerschap, digitale geletterdheid en verschillende andere leergebieden zijn nieuwe kerndoelen ontwikkeld. De verwachting is dat een groot deel daarvan vanaf augustus 2027 wettelijk gaat gelden. Scholen hoeven echter niet tot dat moment te wachten en worden juist aangemoedigd om zich nu al op deze doelen voor te bereiden. Dat geeft teams de mogelijkheid om stap voor stap ervaring op te doen en keuzes te maken die passen bij hun eigen onderwijspraktijk.

Ook het toezicht verandert

Niet alleen wat scholen aanbieden verandert, ook het toezicht daarop is in beweging. De Inspectie van het Onderwijs werkt met bijgestelde onderzoekskaders. Daarbij krijgen onder meer bestuursbezoeken en onaangekondigde schoolbezoeken een duidelijkere plaats. Voor scholen betekent dit dat kwaliteit niet alleen zichtbaar moet zijn wanneer een inspectiebezoek vooraf uitgebreid is voorbereid. De dagelijkse onderwijspraktijk, kwaliteitszorg en professionele cultuur krijgen daardoor nog meer betekenis.

Voor de nieuwe kerndoelen geldt tegelijkertijd een overgangsperiode. Volgens AVS is er tot 2031 sprake van stimulerend toezicht op de invoering van de nieuwe kerndoelen. Dat betekent dat scholen ruimte krijgen om hun onderwijsaanbod verder te ontwikkelen en niet direct worden afgerekend op ieder onderdeel van het vernieuwde curriculum. Die ruimte betekent echter niet dat scholen de invoering kunnen uitstellen. Juist de komende jaren zijn bedoeld om de doelen te vertalen naar de eigen praktijk en waar nodig het onderwijsprogramma aan te passen.

Meer ruimte om met onderwijstijd te experimenteren

In het primair onderwijs starten daarnaast twee experimenten rond onderwijstijd. Het experiment Andere dag- en weekindeling richt zich op scholen in de vijf grote steden en maakt het mogelijk om onder voorwaarden andere professionals in te zetten in plaats van bevoegde leraren. Daarmee wordt onderzocht hoe scholen anders kunnen omgaan met de organisatie van onderwijs. Zeker bij personeelstekorten kan zo’n andere verdeling van taken interessante inzichten opleveren. Het experiment loopt volgens AVS tot 2030.

Een tweede experiment draait om meer ruimte in onderwijstijd en schoolvakanties. Scholen die deelnemen krijgen mogelijkheden om flexibeler met de indeling van het schooljaar om te gaan. Zulke experimenten kunnen gevolgen hebben voor roosters, personeel, ouders en de samenwerking met organisaties rondom de school. Het zijn daarom niet alleen organisatorische wijzigingen, maar ook vraagstukken voor leiderschap en personeelsbeleid. Voor deelnemende scholen wordt het interessant om goed te volgen wat de nieuwe vrijheid in de dagelijkse praktijk oplevert.

Wet vrij en veilig onderwijs laat langer op zich wachten

Sociale veiligheid blijft ook in 2026-2027 nadrukkelijk op de onderwijsagenda staan. Het wetsvoorstel vrij en veilig onderwijs bevat onder andere nieuwe verplichtingen rond incidentregistratie en de inzet van een externe vertrouwenspersoon. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de wet in augustus 2026 zou ingaan. Volgens het actuele overzicht van AVS is de verwachte ingangsdatum door vertraging verschoven naar 1 augustus 2027. Scholen krijgen daarmee meer voorbereidingstijd.

Die vertraging is geen reden om het onderwerp een jaar te parkeren. Sociale veiligheid vraagt nu al om duidelijke afspraken, goede signalering en een omgeving waarin leerlingen en medewerkers weten waar zij terechtkunnen. Schoolleiders kunnen de extra voorbereidingstijd gebruiken om bestaand beleid tegen het licht te houden. Ook is het verstandig om te bekijken hoe incidenten momenteel worden geregistreerd en welke rol vertrouwenspersonen binnen de organisatie hebben. Zo hoeft een toekomstige wettelijke verandering niet op het laatste moment te worden ingevoerd.

Nieuwe subsidiekansen voor scholen

Naast nieuwe regels zijn er dit schooljaar financiële mogelijkheden. Voor School en Omgeving loopt een aanvraagronde van 25 augustus tot en met 15 september 2026 voor scholen die nog geen subsidie ontvangen. Deze regeling is bedoeld om meer leerlingen toegang te geven tot activiteiten buiten de reguliere schooltijd. Daarnaast loopt tot 4 september een aanvraagperiode voor co-creatielabs binnen de Nationale Aanpak Professionalisering Leraren. Daarmee kunnen scholen werken aan leertrajecten voor de ontwikkeling van leraren en teams.

Ook voor de aansluiting tussen onderwijssectoren zijn middelen beschikbaar. De regeling Versterking aansluiting beroepsonderwijskolom richt zich op betere doorstroomroutes tussen voortgezet onderwijs, mbo en hbo. Daarbij ligt de nadruk onder andere op sectoren waarin een tekort aan vakmensen bestaat, zoals techniek, zorg, onderwijs, kinderopvang en energie. De aanvraagperiode loopt tot 15 september 2026. Voor scholen en samenwerkingsverbanden is het dus zaak om snel te bepalen of een regeling aansluit bij plannen die al binnen de organisatie bestaan.

Veranderingen vragen vooral om goede voorbereiding

De veranderingen in het onderwijs in 2026-2027 lopen uiteen van curriculum en toezicht tot onderwijstijd en subsidiemogelijkheden. Toch hebben ze één ding gemeen: scholen moeten nieuwe landelijke ontwikkelingen vertalen naar hun eigen praktijk. Dat lukt beter wanneer veranderingen niet alleen op het bureau van de schoolleider of bestuurder blijven liggen. Leraren, ondersteuners en andere betrokkenen moeten weten wat er verandert en welke gevolgen dat voor hun werk heeft. Door tijdig het gesprek te voeren, kunnen scholen voorkomen dat nieuwe regels pas aandacht krijgen wanneer een deadline dichtbij komt.

Vooral de nieuwe kerndoelen verdienen dit schooljaar een duidelijke plek op de agenda. De invoering ervan is geen eenmalige administratieve aanpassing, maar een ontwikkeling die de komende jaren doorgaat. Dat biedt ook kansen om opnieuw naar onderwijsinhoud, professionalisering en samenwerking binnen teams te kijken. Scholen hoeven daarbij niet alles tegelijkertijd te veranderen. Een heldere planning met haalbare stappen kan helpen om het nieuwe curriculum onderdeel te maken van de dagelijkse onderwijsontwikkeling.

Meer lezen over veranderingen in het onderwijs in 2026-2027

Wie alle veranderingen voor het nieuwe schooljaar op een rij wil bekijken, kan het overzicht van AVS raadplegen. Meer achtergrond over de vernieuwing van het curriculum en de planning van de nieuwe kerndoelen staat bij de Rijksoverheid. Voor actuele informatie over toezicht kunnen scholen terecht bij de ?Inspectie van het Onderwijs. Het is verstandig deze ontwikkelingen gedurende het schooljaar te blijven volgen, omdat verschillende plannen en wetsvoorstellen nog verder worden uitgewerkt.