Hoe profiteren ondernemers van de groeiende groep thuiszitters in Nederland? En welke risico’s ontstaan door het gebrek aan toezicht op deze initiatieven?
In Nederland neemt het aantal kinderen dat geen passende plek op school kan vinden en daardoor thuiszit, schrikbarend toe. Inmiddels gaat het om zo’n 17,5 duizend kinderen. Dit probleem heeft niet alleen een enorme impact op de levens van de kinderen en hun ouders, maar het heeft ook een nieuwe markt gecreëerd waarin slimme ondernemers kansen zien. Deze ondernemers ontwikkelen diverse initiatieven, zoals thuiszittersacademies, zorgboerderijen en dagbestedingen, om deze groep kinderen op te vangen. Hoewel deze initiatieven een oplossing lijken te bieden, kleven er grote risico’s aan vanwege het gebrek aan toezicht en controle. Hierdoor komen kwetsbare kinderen in de handen van mensen die niet altijd de juiste kwalificaties hebben.
Het fenomeen van thuiszitten kent verschillende oorzaken. Veel kinderen blijven thuis door psychische klachten zoals angststoornissen en depressies, of door ontwikkelingsstoornissen zoals autisme. Ook hoogbegaafdheid kan een reden zijn; deze kinderen passen vaak niet binnen het reguliere onderwijssysteem. Daarnaast speelt het huidige onderwijssysteem een rol. Ondanks de invoering van de Wet passend onderwijs in 2014, die scholen verplicht een passende plek te vinden voor ieder kind, neemt het aantal thuiszitters nog steeds toe.
De Wet passend onderwijs, die werd ingevoerd onder staatssecretaris Sander Dekker, had als doel ervoor te zorgen dat alle kinderen een plek in het onderwijs zouden krijgen die aansluit bij hun behoeften. Hiervoor werden samenwerkingsverbanden (swv’s) opgericht waarin reguliere en speciale scholen samenwerken om extra ondersteuning te bieden. Het idee was dat door de juiste begeleiding binnen het reguliere onderwijs, het aantal kinderen dat naar het speciaal onderwijs moest, zou afnemen. In de praktijk blijkt echter dat zowel het aantal kinderen in het speciaal onderwijs als het aantal thuiszitters is toegenomen. Dit wijst erop dat de wet zijn doelstellingen niet heeft bereikt.
De groei van het aantal thuiszitters heeft geleid tot een nieuwe markt waarin ondernemers kansen zien. Een van de voorbeelden hiervan is een ondernemer die zijn fortuin heeft verdiend in het onderwijs. Hij richtte Interteach op, een digitale privéschool die zich aanvankelijk richtte op kinderen uit rijke gezinnen. Toen dit model niet bleek te werken, richtte hij zich op thuiszitters, een groep die steeds groter werd.
Het succes van Interteach was opmerkelijk. Ouders betaalden tot wel 525 euro per maand om hun kind in te schrijven bij deze privéschool. Hoewel de ondernemer aanvankelijk succes boekte, stuitte hij uiteindelijk op problemen met de Onderwijsinspectie. Deze oordeelde dat Interteach niet voldeed aan de eisen van de Leerplichtwet, omdat de kinderen niet voldoende fysiek onderwijs kregen. Ondanks verschillende pogingen om zijn school erkend te krijgen, moest hij uiteindelijk zijn school sluiten.
Een groot probleem in deze nieuwe markt is het gebrek aan toezicht. De initiatieven voor thuiszitters bevinden zich vaak op het snijvlak van onderwijs en zorg, wat betekent dat er geen duidelijke regelgeving is. Verschillende instanties zijn verantwoordelijk voor het toezicht, maar geen enkele instantie heeft een volledig overzicht van de markt. Dit leidt ertoe dat sommige aanbieders zonder de juiste kwalificaties toch onderwijsprogramma’s aanbieden aan kwetsbare kinderen.
Initiatieven zoals thuiszittersacademies en zorgboerderijen kunnen bijvoorbeeld worden gefinancierd via de Wet passend onderwijs, maar ook via de Jeugdwet, waarin ouders een persoonsgebonden budget (pgb) kunnen aanvragen om zelf zorg in te kopen. Wanneer ouders zelf betalen voor deze initiatieven, vallen ze helemaal buiten het toezicht van de overheid. Dit grijze gebied maakt het mogelijk dat ondernemers zonder de juiste expertise grote winsten kunnen maken, terwijl de kwaliteit van de geboden zorg en onderwijs niet gegarandeerd is.
Het gebrek aan toezicht leidt niet alleen tot kwaliteitsproblemen, maar brengt ook risico’s met zich mee voor de kinderen die van deze initiatieven gebruikmaken. Veel van deze kinderen hebben complexe problemen en hebben gespecialiseerde hulp nodig. Als deze hulp niet wordt geboden, kunnen de problemen van de kinderen verergeren in plaats van verbeteren.
De situatie rondom thuiszitters in Nederland is een direct gevolg van ondoelmatig beleid en een gebrek aan adequate controle. De Wet passend onderwijs had een oplossing moeten bieden voor het probleem van thuiszitten, maar in plaats daarvan is het probleem alleen maar groter geworden. Het falen van deze wetgeving heeft de weg vrijgemaakt voor commerciële initiatieven die profiteren van de kwetsbaarheid van deze kinderen en hun ouders.
De verhalen van kinderen die terechtkomen bij initiatieven zonder de juiste begeleiding zijn schrijnend. Zo zijn er begeleidingsinstituten die werken met zelfbedachte diagnostische methoden die niet wetenschappelijk zijn onderbouwd, of zelfs met dubieuze behandelingsmethoden zoals het inzetten van therapiehonden met onbewezen effecten. Het risico dat kinderen hierdoor geen adequate hulp krijgen, is groot.
Het is duidelijk dat er dringend behoefte is aan strengere regelgeving en beter toezicht op deze markt. Zonder duidelijke regels en controle blijven kinderen en hun ouders blootgesteld aan aanbieders die mogelijk meer geïnteresseerd zijn in winst dan in het welzijn van de kinderen. De overheid moet niet alleen strengere eisen stellen aan wie onderwijs en zorg mag aanbieden, maar ook actief toezicht houden op de naleving van deze eisen.
De vraag blijft of de overheid bereid is om deze verantwoordelijkheid op zich te nemen. Het huidige beleid schiet duidelijk tekort, en de consequenties daarvan worden gedragen door de kwetsbaarste groep: de kinderen die geen plek kunnen vinden in het reguliere onderwijs. Er zijn structurele veranderingen nodig om ervoor te zorgen dat deze kinderen de zorg en begeleiding krijgen die ze verdienen, in plaats van te worden gezien als een commerciële kans.
Natuurlijk kun je op de website van de overheid meer lezen over passend onderwijs. Dat doe je hier: De uitdagingen van passend onderwijs Dit artikel is geschreven op basis van een artikel van Follow the Money, dat je -met abonnement- hier kunt lezen: De risico’s van commerciële thuiszittersinitiatieven
WORD LID
Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
