Tags: , , ,

Emoties in de klas, de leerkracht én de leerling

Als leerkracht ben je geen robot; je bent een mens van vlees en bloed. Met emoties, triggers en gedragspatronen. In de klas kunnen die soms geraakt worden. Ook emoties van je leerlingen kunnen, bewust of onbewust, wat met je doen.

» Blogs
» Professionalisering

»

Emoties in de klas, de leerkracht én de leerling

Nare emoties gaan we het liefst uit de weg

Het lijkt makkelijk om als volwassene, als professional, te reageren op gevoelens van leerlingen, maar dat is het lang niet altijd. Hoe jijzelf tegen emoties aankijkt, bepaalt vaak hoe je reageert op de emoties van kinderen. Er kunnen emoties zijn waar je makkelijk mee omgaat en emoties die je lastiger vindt.

Ga maar eens na in de klas welke gevoelens van kinderen je irritant of lastig vindt of bij welke gevoelens je je ongemakkelijk voelt. Welke gevoelens zou je het liefst zo snel mogelijk weg willen toveren? Bij jezelf, bij collega’s, kinderen of ouders?

Emoties zijn menselijk én niet altijd prettig

Realiseer je dat dat je geen slechte leerkracht maakt, maar een echt mens. Vanuit de psychologie is er veel onderzoek gedaan naar het omgaan met emoties. Wat blijkt? Mensen doen heel veel om emoties niet te hoeven voelen. Onze automatische reactie op vervelende gevoelens, is dat we deze zoveel mogelijk proberen te vermijden. Dat doen mensen op verschillende manieren en iedereen gebruikt elk van deze vormen weleens:

1. Voorkomen door situaties of mensen uit de weg te gaan die een vervelend gevoel op kunnen roepen (je grenzen niet aangeven, iets spannends niet doen, met een boogje om je buurvrouw heenlopen, etc.)
2. Afleiden, zodat je niet teveel let op het vervelende gevoel (Netflixen, sporten, ontkennen dat het er is, etc.)
3. Verdoven van het vervelende gevoel (snoepen, alcohol of drugs gebruiken, naar bed gaan, etc.)

Kijk nog eens naar jezelf: welke manieren gebruik jij weleens om je emoties te vermijden? Herken je iets?

Vermijden van vervelende gevoelens is een normale, menselijke neiging. We doen dat ook als het gaat om de emoties van de kinderen in onze klas. Emoties van je leerlingen kunnen heel indringend zijn en nogal wat van je vragen.

Hoe we vaak reageren op emoties van kinderen

Hieronder wat voorbeelden van reacties op emoties van kinderen die ik regelmatig opvang in klaslokalen en op schoolpleinen:

  • Het valt wel mee.
  • Stel je niet aan.
  • Denk maar aan iets anders.
  • Het is al goed.
  • Doe eens rustig.
  • Je kunt ook overdrijven.
  • Stop maar.
  • Denk aan de anderen.
  • Dan had je dat ook niet moeten doen!

Allemaal reacties om de emoties zo snel mogelijk te doen stoppen, om het vervelende gevoel te vermijden. Afleiden, troosten met eten, op de gang bij boosheid: het zijn manieren om de nare emoties te vermijden.

Hoe reageer jij op de emoties je lastig vindt bij kinderen? Wat hoor je jezelf zeggen? Hoe ga jij om met intense emoties in de klas?

Feel it the thing you don’t want to feel. Feel it. And be free. You won’t feel better by feeling less.

Nayirra Waheed

Nadelen van het uit de weg gaan van emoties

Hoe logisch deze reacties zijn en ook al lijken ze op korte termijn te werken, het blijken strategieën die op lange termijn een keerzijde hebben. Zo kan vermijding leiden tot problemen op de lange termijn. Bijvoorbeeld gewichtstoename als je emoties weg eet, burn-out als je je vermoeidheid negeert, problemen in contact met anderen als je vermijdt aan te geven wat je wel en niet wilt. Ook kan vermijding ervoor zorgen dat je bepaalde dingen die je eigenlijk heel waardevol vindt, niet meer doet. Dan kun je uiteindelijk zelfs gaan balen van jezelf en van het leven dat je leeft. Bijvoorbeeld als je over je grenzen laat gaan of als je vermijd de dingen te doen die je je had voorgenomen. Ook leidt het vermijden en wegdrukken van nare emoties tot een vermindering van het voelen van positieve emoties.

Emoties zijn boodschappers

In plaats van nare emoties te vermijden, zouden we ze mogen ervaren voor wat ze zijn: boodschappers. Emoties geven je informatie over wat een bepaalde situatie of gebeurtenis voor je betekent en ze laten je weten wat belangrijk voor je is. Het is niet stom of fout als je boos wordt of verdrietig bent. Emoties komen automatisch op als een reactie op wat je meemaakt. Ze vormen een belangrijk kompas in het leven dat je niet kunt zien als je ervan wegkijkt.

Het blijkt voor mensen van belang om in contact te zijn met hun emoties, om ze te voelen en de boodschap van de emotie te horen en passend te reageren. Dan komen ze en gaan ze weer. Mensen die in contact zijn met hun emoties blijken beter in staat om het roer in het leven stevig vast te houden en te doen wat belangrijk voor ze is. Ze zijn veerkrachtiger bij tegenslag en hebben een grotere kans om zowel psychisch als lichamelijk gezond te zijn.

Anders omgaan met emoties

Wat het belangrijkste is: accepteren dat ze er zijn, ze voelen en ze de ruimte geven. Voor jezelf en jouw emoties, maar ook als het gaat om het reageren op de emoties van je leerlingen. Enkele tips voor in de klas:omgaan met emoties in de klas. Met die van jezelf en die van de leerling.

  • Oefen zelf met het toelaten, onderzoeken en praten over emoties. Laat de kinderen zien hoe jij dat doet.
  • Laat blijken dat alle emoties er mogen zijn.
  • Help woorden geven aan emoties.
  • Verken welke behoefte of waarde er achter een emotie zit. Check of het kind dit herkent.
  • Geef aandacht aan de emotie en wees er nieuwsgierig naar.
  • Wees aanwezig, zodat ze veiligheid en steun ervaren.

Over de schrijvers: Maaike Steeman en Femke Klomp

Maaike Steeman is gezondheidszorgpsycholoog, trainer en auteur. In 2017 verscheen het boek Wonderlijke binnenwereld, een kinderboek over veerkracht. In 2020 verscheen het boek ‘Psychologische flexibiliteit in het onderwijs’, dat zij samen met Femke Klomp schreef. Zij geven samen scholing aan onderwijsprofessionals, neem voor het aanbod een kijkje op hun website! Zij helpen docenten zich verder te ontwikkelen op het gebied van psychologische flexibiliteit, zowel voor henzelf en zodat zij hun leerlingen in datzelfde proces beter kunnen begeleiden.

Tags: , , ,
Je moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.

Ook interessant

Community Leden

Alle Leden >>>

Whitepaper arbeidsmarkt

Whitepaper onderwijs arbeidsmarkt

Whitepaper didactiek

didactiek download

Whitepaper HR

HR download onderwijs

Whitepaper leeromgeving

Leeromgeving download

Whitepaper maatschappij

Maatschappij onderwijs download

Whitepaper onderwijsontwikkeling

onderwijsontwikkeling download

Whitepaper organiseren

Onderwijs organiseren download

Whitepaper professionalisering

onderwijs professionalisering download

Whitepaper technologie

Onderwijs Technologie download

Ledenonderzoek

Registreer je als lid

Word gratis lid

Word lid

Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.

Publiceer

Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.

Advertentie

In de spotlight

Vacature

Boek

Opleiding

App

Menu