AI verandert niet alleen het onderwijs aan leerlingen en studenten, maar ook het werk van docenten. HR krijgt daardoor een belangrijke rol bij vaardigheden, ontwikkeling, functieprofielen en personeelsplanning.
Artificiële intelligentie heeft in korte tijd een plek gekregen binnen het onderwijs. Studenten en leerlingen gebruiken AI om informatie te zoeken, teksten te verbeteren en opdrachten voor te bereiden. Ook docenten ontdekken mogelijkheden voor bijvoorbeeld lesvoorbereiding, feedback en het maken van lesmateriaal. De discussie gaat daardoor vaak over wat leerlingen en studenten wel of niet met AI mogen doen. Maar er speelt nog een andere vraag: wat betekent AI voor het werk van onderwijsprofessionals zelf? Dat maakt kunstmatige intelligentie ook een onderwerp voor HR.
Nieuwe technologie wordt vaak bekeken als een hulpmiddel waarmee bestaande werkzaamheden sneller kunnen worden uitgevoerd. Bij generatieve AI gaat de verandering mogelijk verder. Een docent kan AI bijvoorbeeld gebruiken om ideeën voor lessen te verzamelen, teksten op verschillende niveaus te maken of vragen voor een toets te bedenken. Daardoor kan de verdeling van werkzaamheden veranderen. Tegelijk blijft professionele controle nodig, omdat AI fouten kan maken en informatie niet altijd betrouwbaar is. HR moet daarom niet alleen kijken naar het gebruik van een nieuwe tool, maar ook naar de manier waarop functies en taken zich ontwikkelen.
Goed werken met AI vraagt andere kennis en vaardigheden. Een docent moet kunnen beoordelen wanneer AI bruikbaar is en wanneer juist niet. Ook moeten onderwijsprofessionals kritisch kunnen kijken naar de kwaliteit, herkomst en betrouwbaarheid van gegenereerde informatie. Daarnaast spelen privacy, auteursrecht en verantwoord gebruik een rol. Dat betekent dat digitale vaardigheden steeds sterker verbonden raken met professioneel handelen. Voor HR ontstaat daarmee de vraag welke vaardigheden medewerkers nu hebben en welke zij de komende jaren moeten ontwikkelen.
De snelle ontwikkeling van AI kan leiden tot de wens om medewerkers zo snel mogelijk een training te geven. Een workshop kan een goede eerste kennismaking zijn, maar daarmee ontstaat nog geen blijvende verandering. Docenten moeten tijd krijgen om toepassingen uit te proberen, ervaringen te bespreken en van collega’s te leren. Ook moeten zij fouten kunnen maken zonder dat ieder experiment direct succesvol hoeft te zijn. HR kan samen met leidinggevenden zorgen voor een leeromgeving waarin dit mogelijk is. Zo wordt AI geen eenmalig scholingsonderwerp, maar onderdeel van professionele ontwikkeling.
Niet iedere medewerker kijkt hetzelfde naar AI. Sommige docenten experimenteren dagelijks met nieuwe toepassingen, terwijl anderen twijfelen over de meerwaarde of risico’s zien. Die verschillen hoeven geen probleem te zijn. Juist kritische vragen kunnen helpen om betere afspraken te maken over verantwoord gebruik. Een organisatie die iedereen verplicht om direct op hetzelfde niveau te werken, kan weerstand oproepen. HR kan helpen om verschillende leerbehoeften te herkennen en medewerkers passende ondersteuning te bieden.
Wanneer technologie werkzaamheden verandert, kunnen uiteindelijk ook functies veranderen. Misschien besteden docenten in de toekomst minder tijd aan bepaalde voorbereidende werkzaamheden en juist meer aan begeleiding, feedback en persoonlijk contact. Ook kunnen nieuwe rollen ontstaan voor medewerkers die collega’s ondersteunen bij digitale didactiek en AI. Zulke ontwikkelingen hebben gevolgen voor functieprofielen, competenties en personeelsplanning. Het is daarom verstandig om AI mee te nemen in gesprekken over de toekomstige samenstelling van teams. Daarmee wordt AI onderdeel van strategisch HR-beleid in plaats van alleen een ICT-vraagstuk.
Medewerkers moeten weten wat binnen hun organisatie wel en niet wenselijk is bij het gebruik van AI. Mag een docent bijvoorbeeld leerlinggegevens invoeren in een AI-toepassing? Welke toepassingen mogen worden gebruikt en wie controleert of deze voldoen aan privacyregels? En wie is verantwoordelijk wanneer gegenereerde informatie fouten bevat? Duidelijke kaders helpen medewerkers om bewuste keuzes te maken. HR kan hierbij samenwerken met ICT, privacyprofessionals, onderwijsprofessionals en de schoolleiding.
AI kan bepaalde werkzaamheden ondersteunen, maar onderwijs draait om meer dan het verwerken van informatie. Docenten motiveren leerlingen, herkennen onzekerheid, voeren moeilijke gesprekken en bouwen relaties op. Juist wanneer technologie meer taken kan overnemen, wordt het interessant om opnieuw te bepalen waar de menselijke toegevoegde waarde ligt. Dat gesprek kan ook medewerkers helpen om AI minder als bedreiging en meer als hulpmiddel te bekijken. HR kan het gesprek begeleiden vanuit de vraag hoe technologie het vak kan ondersteunen. Daarmee gaat de discussie niet alleen over wat AI kan, maar vooral over welk onderwijs en welk werk een organisatie wil creëren.
AI in het onderwijs is niet alleen een vraagstuk voor de ICT-afdeling of het onderwijsteam. Het raakt scholing, functies, werkprocessen, privacy, leiderschap en strategische personeelsplanning. Daarmee hoort het onderwerp ook thuis op de agenda van HR. Onderwijsorganisaties hoeven niet precies te weten hoe het werk van een docent er over vijf jaar uitziet. Wel kunnen zij nu al onderzoeken welke veranderingen zichtbaar worden en welke ondersteuning medewerkers nodig hebben. Wie dat gesprek vroeg voert, kan technologie verbinden aan goed werkgeverschap en professionele ontwikkeling.
Voor informatie over verantwoord gebruik van AI in het onderwijs biedt Kennisnet verschillende publicaties en praktische hulpmiddelen. Ook bij SURF is veel informatie te vinden over AI, digitalisering en onderwijs. Daarnaast publiceert de Autoriteit Persoonsgegevens informatie over AI en privacy. Deze bronnen helpen onderwijsorganisaties om technologische mogelijkheden naast juridische en organisatorische vragen te leggen. Dat biedt een goede basis om ook vanuit HR beleid te ontwikkelen.
WORD LID
Met Onderwijscommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van Onderwijscommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
